Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin 2026 (Luật số 01/2026/QH16) trong đó có quy định về các nhóm thông tin công dân không được tiếp cận từ 01/9/2026.
1. Luật Tiếp cận thông tin 2026 quy định công dân có quyền tiếp cận thông tin do cơ quan, đơn vị nhà nước tạo ra hoặc đang quản lý.
Theo luật, tiếp cận thông tin được hiểu là việc công dân đọc, xem, nghe, ghi chép, sao chép, chụp hoặc tải về các thông tin mà cơ quan, đơn vị đang nắm giữ. Thông qua việc tiếp cận thông tin, người dân có điều kiện theo dõi, giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật cũng như hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước.
Điều 14 Luật Tiếp cận thông tin 2026 quy định rõ, công dân được tiếp cận thông tin của cơ quan, đơn vị, trừ các thông tin thuộc diện không được tiếp cận hoặc được tiếp cận có điều kiện theo quy định của pháp luật.
Nói cách khác, nguyên tắc chung là thông tin do cơ quan nhà nước nắm giữ phải được công khai và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận, trừ những trường hợp đặc biệt cần bảo vệ vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Về chủ thể thực hiện quyền tiếp cận thông tin, luật quy định công dân là người có quyền yêu cầu cung cấp thông tin. Đối với người mất năng lực hành vi dân sự, việc yêu cầu cung cấp thông tin được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật. Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thực hiện quyền này thông qua người giám hộ. Người dưới 18 tuổi có thể tự mình hoặc thông qua người đại diện thực hiện yêu cầu cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật.
2. Chi tiết 06 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận từ 01/9/2026
Bên cạnh việc ghi nhận quyền tiếp cận thông tin, pháp luật cũng xác định rõ những loại thông tin công dân không được tiếp cận.
Theo quy Điều 15 Luật Tiếp cận thông tin 2026 thì các nhóm thông tin công dân không được tiếp cận bao gồm:
- Thông tin thuộc bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.
Khi thông tin thuộc bí mật nhà nước được giải mật thì công dân được tiếp cận theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin 2026
- Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của pháp luật dân sự và dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin 2026.
- Bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin 2026.
- Thông tin mà nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng, gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp hoặc tài sản của cơ quan, tổ chức hoặc người khác.
Việc xác định thông tin tài khoản 4 Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin 2026 thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan; trường hợp pháp luật chưa quy định, căn cứ vào điều kiện thực tế, người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm xem xét, quyết định việc cung cấp thông tin.
- Thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định theo quy định của pháp luật.
- Thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị; tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo cho công việc nội bộ.
Lưu ý: Theo khoản 4 Điều 2 Luật Tiếp cận thông tin 2026 thì tiếp cận thông tin là việc đọc, xem, nghe, ghi chép, sao chép, chụp, tài về thông tin.
Xem thêm tại Luật Tiếp cận thông tin 2026 có hiệu lực từ 01/9/2026.
Nguồn tin: Thư viện Pháp luật